එක බඩුවකට - එක කඩයක්..?

(Janath perera)

ලගදි දවසක දුඹුරු සීනී විකිනීමට ඉතිහාසේ පළමු වරට රජයෙන් කඩයක් දාපු විත්තිය ඔයගොල්ලෝ දැක්කා. කර්මාන්ත අමාත්‍යාංශය මගින් තමා මෙය සිදුකරන්නේ. අරමුණ විදියට පැහැදිලි වන්නේ දේශිය දුඹුරු සීනි භාවිතය ප්‍රචලිත කිරීමටත් දේශීය උක් ගොවියා නගා සිටුවීමටත් අකාර්යක්ෂමභාවය නිසා වැසීමට යන රජයේ සීනි කර්මාන්තශාලා බේරාගැනීමත් තමයි.

මේ ආකාරයට එක බඩුවකට එක කඩයක් රජය විසින් දාගෙන යෑම පිළිබදව ආණ්ඩුවට හිතවත් බොහෝ දෙනෙක් හොද කියන අතර අනිත් අය එය දෝශාරෝපන හා විවේචන එල්ල කරනු ලබයි . මේවා රාජ්‍ය සම්පත් දේපල කියලා දිරාපු යකඩ හා වැසී වල් වැදුනු පැරණි කර්මාන්තශාලා දෙස බලාසිටන අතීතකාමීන්ට සමහර වෙලාවට ඒවා සමග අතීත මතක තියෙන්න පුළුවන් . නමුත් දැන් ඒවා අවසන්වී බොහෝ කාලයක් ගොසිනි AI තාක්ශණය ඔස්සෙ ලෝකය පිමි පනිමින් දුවද්දි අපි තාමත් අතීතකාමයක් අල්ලාගෙන සිටීම අනුවන කමකි. මීට වසර තිහ හතලියකට පෙර රජය මැදිහත් වී සීනි කර්මාන්ත ශාලා ආරම්භකොට මහජනයාට අවශ්‍ය සීනි නිශ්පාදනය කොට ලබා දීම ඉතා හොද දෙයකි මොකද ඒ දවස් වල ආනයනය හෝ රට තුළ නිශ්පාදනය කිරීමට පෞද්ගලික අංශයට හැකියාවක් නොවීය . නමුත් ලෝකය දැන් වෙනස්වී ඇත ඉතා අඩු මුදලකට ඇති තරම් සීනි ආනයනකරගැනීමේ හැකියාවක් දැන් වෙළදපලට ඇත. සමස්ථ සීනි අවශ්‍යතාවයෙන් 10% කටත් වඩා අඩු ප්‍රමානයක් නිශ්පාදනය කිරීමට 90% කොටසක් මත බදු පනවමින් මිල ඉහල තබාගෙන සිටී . එමෙන්ම එම බදු පැනවීම දේශිය ගොවියා ආරක්ෂාකිරීමට කරනවා කීවට අපිට මතකයි ඔය බදු එහා මෙහාට කරලා සීනි බදු වංචාව කරන්න ඉඩදුන්නා . අවසානේ ඒකෙ වාසිය ගොව්යට ගියෙත් නෑ පාරිභෝගිකයට ලැබුනෙත් නෑ .

2024 දත්ත වලට අනුව ලංකා සීනි සමාගම අනුබද්දිතව 5501 සේවකයන් සංඛ්‍යාවක් සිටින අතර උක් පරියේශණ ආයතනය අනුබද්දිතව 167. මෙම ආයතන නඩත්තුවටත් පඩි ගෙවීමටත් අනෙකුත් දීමනා ලබාදීමත් සිදු කරන්නේ අපේ බදු මුදලින් වන අතර එමගින් නිශ්පාදනය කරන සීනි නැවතත් වැඩි මිලදී ගැනීමට හා එම සීනි වෙළදාම් කර කඩ නඩත්තු කිරීමටත් පාරිභෝගිකයින් වන අපට සිදු වනු ඇත. 2026 අයවැය කථාවට අනුව EPF හා ETF නොගෙවු සමාගම් 10 යේ ලැයිස්තුවේ සීනි සමාගමත් ඇතුලත්ය . මෙය පෞද්ගලික අංශයේදී සිදුවුවහොත් එම ආයතන ප්‍රධානීන්ට නීතිය ක්‍රියාත්මක වුවත් අද වෙන තුරු මෙම සේවකයින්ට සාදාරනයක් සිදුවී නොමැත 2026 දී මෙම ගෙවීම් සිදුකිරීම රු බිලියන 5 බදු මුදලින් වැය කිරීමට සිදුවනු අතර ඉතිරි බිලියන 6 පසුව ගෙවීමට යෝජනා වී ඇත.