මිනිහෙකුගෙන් රුපියල් 500ක්වත් ණයට ඉල්ලා ගත නොහැකි සමාජයක් - ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික අර්බුදය අවසන් ද..?
2027 ආර්ථිකය ඉදිරියේ ඇති සැබෑ අවදානම GDP වර්ධනය නොව, සාමාන්‍ය ජනතාවගේ මිලදී ගැනීමේ ශක්තිය සහ දෛනික මුදල් ප්‍රවාහය බිඳ වැටීමයි
(සුජිත් මංගල ද සිල්වා)
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් පවතින බවට ඉදිරිපත් කෙරෙන සාර්ව ආර්ථික සංඛ්‍යාලේඛන සහ සාමාන්‍ය ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතයෙන් නිරීක්ෂණය වන ආර්ථික යථාර්ථය අතර අහසට පොළව වගේ බරපතළ පරතරයක් පවතී.
දැන්වීම
එම පරතරය තේරුම් ගැනීමට ඇතැම් විට මහ බැංකු වාර්තාවක් හෝ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය ආයතනයක පුරෝකථනයක් පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. සාමාන්‍ය මිනිසෙකුට හදිසි අවශ්‍යතාවක් සඳහා තවත් මිනිසෙකුගෙන් රුපියල් 500ක් ණයට ඉල්ලා ගැනීමට පවා නොහැකි තත්ත්වයක් පිළිබඳව සමාජ ක්ෂේත්‍රයෙන් ලැබෙන නිරීක්ෂණයන් ද විමර්ශනය කළ යුතුය.
මේ තත්ත්වය රටේ සෑම පුද්ගලයෙකුටම අදාළ බව තහවුරු කළ සංඛ්‍යා ලේඛනයක් නොවේ. එහෙත් එම තත්ත්වය පර්යේෂණයට ලක් කළ යුතු සමාජ-ආර්ථික සංඥාවක් වන අතර දන්නෝ දනිති. ඒ තරමටම මේ වන විට සාමාන්‍ය මිනිසුන්ගේ ක්‍රය ශක්තිය බිංදුවටම ඇද වැටී තිබේ.
ප්‍රශ්නය වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය වර්ධනය වෙනවාද යන්න පමණක් නොවේ. එම වර්ධනය සාමාන්‍ය පවුලක ආදායමට, ඉතිරි කිරීම්වලට, මිලදී ගැනීමේ හැකියාවට සහ හදිසි අවශ්‍යතාවකදී මුදල් සොයා ගැනීමේ හැකියාවට පරිවර්තනය වී තිබේද යන්නයි.
1. GDP වර්ධනය සහ ජනතාවගේ ජීවිත අතර පරතරය
ලෝක බැංකුවේ 2026 ඔක්තෝබර් ශ්‍රී ලංකා සංවර්ධන යාවත්කාලීන වාර්තාව අනුව, 2026 පළමු අර්ධයේදී ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකය 4.7%ක වර්ධනයක් වාර්තා කර තිබේ. 2026 සඳහා 4.4%ක සහ 2027 සඳහා 4.2%ක ආර්ථික වර්ධනයක් එම ආයතනය පුරෝකථනය කරයි.
එහෙත් එම වාර්තාවම පෙන්වා දෙන්නේ ආර්ථික ප්‍රකෘතිය තවමත් අසමාන බවයි. 2025 දී දරිද්‍රතා අනුපාතය 16.9%ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, ශ්‍රම වෙළෙඳ පොළේ ප්‍රතිඵල ද ආර්ථික වර්ධනයට සමාන වේගයකින් යථා තත්ත්වයට පත්වී නැත.
මෙහි මූලික ආර්ථික පාඩම පැහැදිලිය. GDP වර්ධනය යනු රට අභ්‍යන්තරයේ නිෂ්පාදනය වන භාණ්ඩ සහ සේවාවල සමස්ත වටිනාකම වැඩිවීමයි. එම තත්ත්වය සෑම පවුලකම ආදායම ඉහළ යාමක් නොවේ. නිෂ්පාදනයේ වර්ධනයේ ප්‍රතිලාභ අංශ කිහිපයකට, සීමිත ව්‍යාපාර සමූහයකට හෝ ඉහළ ආදායම් උපයන කණ්ඩායම්වලට වැඩි වශයෙන් ගලා යන්නේ නම්, සමස්ත ආර්ථිකය වර්ධනය වුණත් බහුතර ජනතාවට එහි ප්‍රතිලාභ දැනෙන්නේ නැත.
එබැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික සාර්ථකත්වය මැනිය යුත්තේ GDP වර්ධන අනුපාතයෙන් පමණක් නොවේ. සැබෑ වැටුප්, ගෘහස්ථ පරිභෝජනය, රැකියා ගුණාත්මකභාවය, පවුල් ඉතිරි කිරීම් සහ දරිද්‍රතා මට්ටම් ද ඒ සමඟ විමර්ශනය කළ යුතුය. එවැන්නක් සිදු නොවීම ජාතියේ අවාසනාවකි. මේ ආර්ථික පීඩනය සහ පුද්ගලික ණය බරතාවය මේ වන විට මිනිසුන්ට දරා ගත නොහැකි මට්ටමට පැමිණ ඇත.
2. රුපියල් 500ක ණය - සමාජයේ මුදල් ප්‍රවාහය පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීමක්
සාමාන්‍යයෙන් ශ්‍රී ලාංකික සමාජයේ හදිසි මූල්‍ය අවශ්‍යතා විසඳා ගැනීම සඳහා පවුල, මිතුරන්, අසල්වැසියන් සහ සේවා ස්ථානයේ සම්බන්ධතා මත පදනම් වූ අවිධිමත් ආධාර ජාලයක් පැවතිණි. රුපියල් 500ක් හෝ රුපියල් 1,000ක් වැනි කුඩා මුදලක් හදිසියේ ඉල්ලා ගැනීම බැංකු ණයක් ලබා ගැනීමක් නොවේ. එම ගනුදෙනු සමාජ විශ්වාසය මත ක්‍රියාත්මක වන කුඩා මූල්‍ය ආධාර පද්ධතියකි.
එහෙත් එම පද්ධතියේ පවා මුදල් හිඟයක් ඇති වී තිබෙන්නේ නම් එම තත්ත්වය පරීක්ෂා කළ යුතු කරුණකි. මෙහිදී වැදගත් වන්නේ පුද්ගලයන් මුදල් නොදීම පමණක් නොවේ. ඔවුන්ටම සිය දෛනික වියදම් පියවා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් මුදල් නොමැති වීම, ඉතිරි කිරීම් අවසන් වීම, ණය වාරික සහ බිල්පත් ගෙවීමේ පීඩනය, ආදායම් අස්ථාවරත්වය සේම අනාගතය පිළිබඳව ඇති අවිනිශ්චිතතාව යන සාධක එකිනෙකට සම්බන්ධ වීමය. මෙම ත්තත්ත්වය ආර්ථික විද්‍යාවේදී ගෘහස්ථ ද්‍රවශීලතා අර්බුදයක් ලෙස විමර්ශනය කළ හැකිය.
රටක බැංකු පද්ධතියේ ද්‍රවශීලතාව යහපත් වීම සහ සාමාන්‍ය පවුලක අතේ වියදම් කිරීමට මුදල් තිබීම එකම දෙයක් නොවේ. පවුලක ආදායමෙන් වැඩි කොටසක් ආහාර, ප්‍රවාහනය, විදුලිය, ජලය, ඖෂධ, නිවාස සහ ණය වාරික සඳහා වැය වන්නේ නම්, කුඩා හදිසි අවශ්‍යතාවක් සඳහා පවා මුදල් සොයා ගැනීම අපහසු වේ.
මෙම අතිශය භයානක තත්ත්වය රට පුරා කොපමණ දුරට පැතිරී ඇත්ද යන්න තහවුරු කිරීම සඳහා ගෘහස්ථ ණය, ඉතිරි කිරීම්, පරිභෝජනය සහ පුද්ගලික ණය පැහැර හැරීම් පිළිබඳ යාවත්කාලීන දත්ත අවශ්‍ය වේ. මිනිස්සුන්ගේ සාක්කුවේ සල්ලි නොමැති නම් ආර්ථිකයක් දුවන්නේ කෙසේ ද..?
3. සැබෑ වැටුප පහළ යන විට ආර්ථික ප්‍රකෘතියේ ප්‍රතිලාභ අහිමි වේ
වැටුපේ සංඛ්‍යාත්මක වටිනාකම වැඩිවීම සහ එම වැටුපෙන් මිලදී ගත හැකි භාණ්ඩ සහ සේවා ප්‍රමාණය වැඩිවීම එකිනෙකට වෙනස් කරුණු දෙකකි. උදාහරණයක් ලෙස, සේවකයෙකුගේ වැටුප 10%කින් ඉහළ ගියත් ඔහුගේ අත්‍යවශ්‍ය වියදම් 15%කින් ඉහළ ගිය හොත්, ඔහුගේ සැබෑ මිලදී ගැනීමේ ශක්තිය පහළ යයි.
Daily FT විසින් 2026 ඔක්තෝබර් 14 දින පළ කළ වාර්තාවක, 2027 සඳහා IMF පුරෝකථනයන් උපුටා දක්වමින් ආර්ථික වර්ධනය 3.7%ක්, උද්ධමනය 5.4%ක් සහ විරැකියාව 3.9%ක් ලෙස සඳහන් කර තිබේ. එම වාර්තාව ලෝක බැංකු දත්ත උපුටා දක්වමින් සැබෑ වැටුප් 2019 මට්ටමට වඩා ආසන්න වශයෙන් 12%කින් පහළ බව ද සඳහන් කරයි.
මේ දත්ත විශේෂයෙන් වැදගත් වන්නේ ආර්ථිකය යම් ප්‍රමාණයකින් වර්ධනය වුවද, ජනතාවගේ සැබෑ ආදායම් තවමත් අර්බුදයට පෙර මට්ටමට නොපැමිණීමේ අවදානම පෙන්වන නිසාය. උද්ධමනය අඩුවීම යනු මිල ගණන් පෙර පැවති මට්ටමට පහළ යාම නොවේ. එයින් අදහස් වන්නේ මිල ඉහළ යාමේ වේගය අඩුවීම පමණි. 2022 සහ ඉන් පසු කාලයේ සිදු වූ මිල ඉහළ යාම්වලින් පවුල්වලට ඇති වූ පාඩු එමගින් ස්වයංක්‍රීයව ආපසු ලැබෙන්නේ නැත.
4. 2027 - ආර්ථික වර්ධනයට වඩා අවදානම් කළමනාකරණය තීරණාත්මක වන වසරක්
2027 ශ්‍රී ලංකාවට තවත් තීරණාත්මක ආර්ථික වසරක් වනු ඇත. ලෝක බැංකුව 2027 සඳහා 4.2%ක වර්ධනයක් පුරෝකථනය කරන අතර, IMF හි 2026 ඔක්තෝබර් World Economic Outlook පුරෝකථනය අනුව ප්‍රතිශතයක් ලෙස එම මිණුම 3.7%කි. මෙම පුරෝකථන දෙක අතර වෙනස පෙන්වන්නේ ආර්ථික අනාගතය පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාවයයි. ඒවා දෙකම ධනාත්මක වර්ධනයක් අපේක්ෂා කරන බැවින්, 2027 දී අනිවාර්ය ආර්ථික කඩා වැටීමක් සිදු වන බවට සාක්ෂියක් ලෙස ඒවා භාවිත කළ නොහැක.
එහෙත් 2027 සඳහා අවදානම් කිහිපයක් පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකිය. පළමුව රාජ්‍ය මූල්‍ය පීඩනයයි. IMF 2026 ජුනි මාසයේ ප්‍රකාශ කළේ 2026 දී සිදු වූ රාජ්‍ය මූල්‍ය ලිහිල් කිරීමෙන් පසු 2027 දී GDP හි 2.3%ක ප්‍රාථමික අයවැය අතිරික්ත ඉලක්කය වෙත නැවත පැමිණීමට බලධාරීන් කැපවී ඇති බවයි.
එවැනි ඉලක්කයක් සපුරා ගැනීම සඳහා බදු ආදායම් වැඩි කිරීම, වියදම් පාලනය සහ රාජ්‍ය ආයතන ප්‍රතිසංස්කරණය අවශ්‍ය විය හැකිය. එහෙත් එම ක්‍රියාමාර්ගවල බර අසමාන ලෙස සාමාන්‍ය පාරිභෝගිකයා සහ අඩු ආදායම්ලාභී පවුල් මත පැටවුණ හොත්, ආර්ථික ප්‍රකෘතියේ සමාජ පිරිවැය තව දුරටත් ඉහළ යනු ඇත.
දෙවැනුව බල ශක්ති සහ ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළ අවදානමයි. ශ්‍රී ලංකාව ඉන්ධන ඇතුළු අත්‍යවශ්‍ය ආනයන මත රඳා පවතී. ජාත්‍යන්තර බල ශක්ති මිල ඉහළ යාම, මැද පෙරදිග භූ දේශපාලන අර්බුද, සංචාරක කර්මාන්තයේ පසුබෑම හෝ විදේශ ප්‍රේෂණ අඩුවීම රටේ විදේශ විනිමය තත්ත්වයට සහ දේශීය මිල මට්ටම්වලට බලපෑ හැකිය. IMF 2026 ජුනි වාර්තාව අනුව මැද පෙරදිග යුද්ධය ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකයට බලපෑම් කර තිබූ අතර, 2026 පෙබරවාරියේ 1.6%ක් වූ වාර්ෂික උද්ධමනය මැයි වන විට 5.5% දක්වා ඉහළ ගොස් තිබිණි.
තෙවැනුව රැකියා සහ පෞද්ගලික ආයෝජනයි. ආර්ථික වර්ධනය දිගු කාලීනව පවත්වා ගැනීමට රජයේ වියදම් පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. පෞද්ගලික ආයෝජන, අපනයන, කාර්යක්ෂමතාව සහ ඉහළ ඵලදායිතාව සහිත රැකියා ඒ සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ. නව ආයෝජනවලින් නිර්මාණය වන රැකියා සංඛ්‍යාව පමණක් නොව, එම රැකියාවල වැටුප්, සේවා ආරක්ෂාව සහ දේශීය ආර්ථිකයට එකතු කරන වටිනාකම ද විමර්ශනය කළ යුතුය.
5. ශ්‍රී ලංකාවේ සැබෑ අර්බුදය - ආදායම සහ වියදම අතර අසමතුලිතතාව
ආර්ථික අර්බුදයක් යනු භාණ්ඩ මිල ඉහළ යාම පමණක් නොවේ. එමගින් පවුලක ආදායමෙන් අත්‍යවශ්‍ය වියදම් පියවා ගැනීමට නොහැකි වීම, ණය මත ජීවත්වීම, ඉතිරි කිරීම් අවසන් වීම, අනාගත ආදායම අදම වැය කිරීම සහ හදිසි අවස්ථාවකදී මූල්‍ය ආරක්ෂාවක් නොමැති වීම වැනි ගැටලු සමූහයකි.
එබැවින් ආර්ථික ප්‍රකෘතියේ සාර්ථකත්වය මැනීමට රජය සහ අදාළ ආයතන අවධානය යොමු කළ යුතු දර්ශක කිහිපයක් තිබේ. එනම් මධ්‍යස්ථ ගෘහස්ථ සැබෑ ආදායම. ඒ කයන්නේ ආහාර සහ අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ සඳහා වැය කරන ආදායම් ප්‍රතිශතයයි.
ගෘහස්ථ ණය සහ ණය වාරික ආදායමට සාපේක්ෂව පවතින මට්ටම. පවුල්වල ඉතිරිකිරීම් සහ හදිසි වියදම් දරා ගැනීමේ හැකියාව. අවිධිමත් රැකියා සහ අඩු වැටුප් සහිත රැකියාවල ප්‍රමාණය. කුඩා සහ මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යාපාරවල ව්‍යාපාරික පිරිවැය සහ ණය ප්‍රවේශය. දරිද්‍රතාවට නැවත ඇද වැටීමේ අවදානම ආදිය ද ඊට ඇතුළත්ය. මෙම දත්ත නොමැතිව හෝ ඒවා ප්‍රමාණවත් ලෙස විශ්ලේෂණය නොකර, රටේ ආර්ථිකය සාර්ථකව යථා තත්ත්වයට පත්වී ඇතැයි ප්‍රකාශ කිරීම සම්පූර්ණ ආර්ථික ඇගයීමක් නොවේ.
6. ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය මිනිසා කේන්ද්‍ර කර ගත යුතුය
ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය වන්නේ සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය අත්හැරීම නොවේ. එම ස්ථාවරය ආරක්ෂා කර ගනිමින් එහි ප්‍රතිලාභ ජනතාව වෙත ගලා යන ආකාරයේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියකි. ඒ සඳහා ප්‍රමුඛතා කිහිපයක් අවශ්‍යය. සැබෑ ආදායම් ප්‍රතිසාධනය - වැටුප් සහ ආදායම් වර්ධනය ජීවන වියදම සමඟ සසඳා බැලීම කළ යුතුය.
ඉලක්ක ගත සමාජ ආරක්ෂණය - අඩු ආදායම්ලාභී සහ අර්බුදයට පහසුවෙන් ගොදුරු වන පවුල් වෙත නිවැරදිව සහ කාලෝචිතව සහන ලබාදීම. කුඩා ව්‍යාපාරවලට මූල්‍ය ප්‍රවේශය - නිෂ්පාදනය, වෙළෙඳාම සහ රැකියා නිර්මාණය සඳහා අඩු පිරිවැයකින් මූල්‍ය පහසුකම් ලබාදීම.
රැකියා ගුණාත්මකභාවය - වැටුප් සහ සේවා ආරක්ෂාව සහිත ඵලදායි රැකියා නිර්මාණය කිරීම. ආහාර සහ බල ශක්ති සුරක්ෂිතතාව - ආනයන අවදානම් අඩු කර දේශීය නිෂ්පාදන දාම ශක්තිමත් කිරීම. පොදු වියදම්වල කාර්යක්ෂමතාව - බදු ආදායම වැඩි කිරීම පමණක් නොව, එකතු කරන මුදල් ජනතාවට ප්‍රතිලාභ ලැබෙන ආකාරයෙන් යෙදවීම.
නිගමනය - රටක් යථා තත්ත්වයට පත්වීම සහ ජනතාව යථා තත්ත්වයට පත්වීම දෙකකි
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය 2022 අර්බුදයෙන් පසු යම් ස්ථාවරත්වයක් අත්පත් කර ගෙන ඇති බව ප්‍රතික්ෂේප කළ නොහැක. GDP වර්ධනය, විදේශ විනිමය තත්ත්වය, රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණය සහ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රගතියක් තිබේ.
එහෙත් එම ප්‍රගතිය සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ජීවිතවලට පරිවර්තනය වී තිබේද යන්න තවමත් විවෘත ප්‍රශ්නයකි. 2027 දී ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝගය වන්නේ ආර්ථික වර්ධන අනුපාතයක් පවත්වා ගැනීම පමණක් නොවේ. ආර්ථික ස්ථාවරත්වය ජනතාවගේ ආදායම්, රැකියා, ඉතිරි කිරීම් සහ ජීවන ආරක්ෂාව බවට පරිවර්තනය කිරීමයි.
රටක ආර්ථිකය සාර්ථක වී ඇතැයි කියන්නට නම්, කොළඹ කොටස් වෙළෙඳ පොළේ දර්ශක, විදේශ විනිමය සංචිත හෝ GDP වර්ධනය පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. හදිසි අවශ්‍යතාවකදී සාමාන්‍ය මිනිසෙකුට රුපියල් 500ක් සොයා ගැනීමට තිබෙන හැකියාව ද එම ආර්ථිකයේ සමාජීය ශක්තිය මැනීමට යොදා ගත යුතුය. ආර්ථිකය ස්ථාවර වීම යනු රටේ ගිණුම් ස්ථාවර වීම පමණක් නොවේ. මිනිසාගේ ජීවිතය ද ස්ථාවර විය යුතුය.