අන්තර්ගතයට යන්න
Lanka Newsweek

දැන්වීම

ආර්ථික

නව ලෝක පර්යාය හමුවේ IMF, ලෝක බැංකුව සහ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව අලුතින් හැඩගැසිය යුතුයි

(දිනේෂ් වීරක්කොඩි)

(දිනේෂ් වීරක්කොඩි)

ජාත්‍යන්තර වාණිජ මණ්ඩලය – ශ්‍රී ලංකාව (International Chamber of Commerce Sri Lanka) සහ Daily FT පුවත්පත විසින් මෑතකදී සංවිධානය කරන ලද වෙබිනාර් සාකච්ඡාවකදී අවධාරණය වූ පරිදි, ලෝකය අද වෙනස් වෙමින් පවතින්නේ දශකයකට පෙර පවා සිතාගැනීමට අපහසු වූ වේගයකිනි. 2030 වන විට නව ආර්ථික සුපිරි බලවතුන්ගේ මතුවීම, වෙනස් වන භූ දේශපාලනික සන්ධාන, යුද්ධ, තාක්ෂණික විපර්යාස සහ ව්‍යවසායකයන් අතළොස්සක් අතර පෙර නොවූ විරූ ලෙස පෞද්ගලික ධනය සංකේන්ද්‍රණය වීම හේතුවෙන් ගෝලීය ආර්ථික පසුබිම මූලික වශයෙන් වෙනස් වී තිබිය හැකිය.

දැන්වීම

මෙවැනි පසුබිමක් තුළ නූතන ආර්ථික ඉතිහාසයේ වඩාත් බලපෑම්සහගත ආයතන තුනක් වන ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF), ලෝක බැංකුව සහ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB) තම අරමුණු, ප්‍රමුඛතා සහ ක්‍රියාකාරී ක්‍රමවේද පිළිබඳව බරපතළ ලෙස යළි සිතා බැලිය යුතුය.

දශක ගණනාවක් පුරා මෙම ආයතන බිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවගේ ආර්ථික ඉරණම සහ ජීවනෝපාය හැඩගැස්වීමේදී තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කර තිබේ. අර්බුදකාරී අවස්ථාවලදී මූල්‍ය ආධාර ලබාදීම, යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනයට සහාය වීම, ආයතනික ව්‍යුහයන් ශක්තිමත් කිරීම සහ ආර්ථික පරිවර්තනවලදී රටවලට මඟපෙන්වීම ඔවුන්ගේ දායකත්වයට ඇතුළත් වේ. ගෝලීය සංවර්ධනය වෙනුවෙන් ඔවුන් කළ දායකත්වය අවතක්සේරු කළ නොහැකිය. එහෙත් අතීත ජයග්‍රහණ අනාගතයේදී අදාළත්වය පවත්වා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. මූලික ප්‍රශ්නය වන්නේ මෙම ආයතන මුලින් ස්ථාපිත කළ අවධියේ පැවති ආර්ථික හා භූ දේශපාලනික උපකල්පන ඉක්මවා වේගයෙන් ගමන් කරන ලෝකයක අභියෝගවලට මුහුණ දීමට ඔවුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික ක්‍රියාකාරී ආකෘති සූදානම්ද යන්නයි.

ගෝලීය බල තුලනයේ වෙනස්වීම

2030 වන විට ඉන්දියාව, චීනය, ඉන්දුනීසියාව සහ අනෙකුත් නැගී එන ආර්ථිකයන් වඩාත් ඉහළ ආර්ථික බලපෑමක් සහිත රටවල් බවට පත්වීමට ඉඩ තිබේ. ආසියාව සහ ගෝලීය දකුණ (Global South) ජාත්‍යන්තර තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය තුළ වඩාත් ප්‍රබල හඬක් ඉල්ලා සිටින බැවින් ගෝලීය ආර්ථික බල තුලනය ද වෙනස් වෙමින් පවතී. එහෙත් මෙම බහුපාර්ශ්වික ආයතනවල පාලන ව්‍යුහයන්, ඡන්ද අයිතිවාසිකම් සහ නායකත්ව පත්කිරීමේ ක්‍රමවේද මෙම වෙනස්කම් සමඟ සැමවිටම ගැළපෙන පරිදි යාවත්කාලීන වී නොමැත. නැගී එන ආර්ථිකයන්ට වැඩි නියෝජනයක් ලබාදීම තවදුරටත් සාධාරණත්වය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් පමණක් නොවේ. එය මෙම ආයතනවල නීත්‍යනුකූලභාවය සහ විශ්වසනීයත්වය පවත්වා ගැනීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය කරුණකි.

නව පරපුරේ ලෝක නායකයන් සහ වෙනස් වන භූ දේශපාලනික පර්යාය

විවිධ කලාපවල නව පරපුරේ තරුණ දේශපාලන නායකයන් මතුවීමත් සමඟ භූ දේශපාලනික පසුබිම ද වෙනස් වෙමින් පවතී. ආර්ථික සුරක්ෂිතතාව, තිරසරභාවය, දේශගුණික විපර්යාසවලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව, දරිද්‍රතාව අවම කිරීම, තරුණ විරැකියාව සහ සමාජීය ඉහළ ගමන්ශීලීත්වය ඔවුන්ගේ ප්‍රමුඛ දේශපාලන අවධානයට ලක්වන කරුණු බවට පත්වෙමින් තිබේ.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල, ලෝක බැංකුව සහ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව මෙම වෙනස් වන භූ දේශපාලනික යථාර්ථයන් පිළිබඳ වඩාත් ගැඹුරු අවබෝධයක් වර්ධනය කරගත යුතුය. භූ දේශපාලනය තවදුරටත් ප්‍රධාන බලවතුන් අතර තරගකාරිත්වය, වෙළෙඳ සබඳතා සහ ආරක්ෂක සන්ධාන යන සාම්ප්‍රදායික කෝණයෙන් පමණක් බැලිය නොහැකිය. ගෝලීය දකුණේ වර්ධනය වන බලපෑම, ජනගහන වෙනස්කම්, සම්පත් සුරක්ෂිතතාව, තාක්ෂණය සහ තරුණ ජනගහනයේ අභිලාෂයන් ද එයට ඇතුළත් විය යුතුය.

මෙම නව පරපුරේ නායකයන් ප්‍රතිපත්තිමය නිර්දේශවලට පමණක් නොව, ප්‍රායෝගික ප්‍රතිඵලවලට ද වැඩි අවධානයක් යොමු කරනු ඇත. ජාත්‍යන්තර මූල්‍යකරණය මඟින් රැකියා නිර්මාණය කරන්නේ කෙසේද, දරිද්‍රතාව අඩු කරන්නේ කෙසේද, පරිසරය ආරක්ෂා කරන්නේ කෙසේද, අධ්‍යාපනයට සහ ව්‍යවසායකත්වයට සහාය වන්නේ කෙසේද සහ ආර්ථිකයන් වඩාත් ඔරොත්තු දිය හැකි තත්ත්වයකට පත් කරන්නේ කෙසේද යන්න ඔවුන්ට දැනගැනීමට අවශ්‍ය වනු ඇත. මෙම වෙනස් වන ප්‍රමුඛතා තේරුම් ගැනීමට අසමත් වන බහුපාර්ශ්වික ආයතනවල විශ්වසනීයත්වය සහ බලපෑම හීන වීමේ අවදානමක් පවතී.

නව සංවර්ධන අභියෝගය: රැකියා, තරුණ පරපුර, කෘත්‍රිම බුද්ධිය, යුද්ධ සහ දරිද්‍රතාව

නැවත හැඩගැසීමේ අවශ්‍යතාව සඳහා වඩාත් ප්‍රබල තර්කයක් මෑතකදී බැංකොක්හි පැවති IMF–ලෝක බැංකු වාර්ෂික රැස්වීම්වලදී ඉදිරිපත් විය. ලෝක බැංකු සභාපති අජේ බංගා (Ajay Banga) එහිදී දැවැන්ත ජනගහනමය අභියෝගයක් පෙන්වා දුන්නේය. ඉදිරි වසර 10ත් 15ත් අතර කාලය තුළ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන්හි තරුණයන් බිලියන 1.2ක් පමණ රැකියා කළ හැකි වයසට එළඹෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. එහෙත් වර්තමාන පුරෝකථන අනුව නිර්මාණය වනු ඇත්තේ රැකියා මිලියන 400ක් පමණි. ඒ අනුව ඇතිවිය හැකි රැකියා හිඟය මිලියන 800ක් පමණ වේ.

මෙය හුදෙක් ආර්ථික සංඛ්‍යාලේඛනයක් පමණක් නොවේ. එය විභව සමාජීය හා ආර්ථික අර්බුදයක පෙරනිමිත්තකි. තරුණ විරැකියාව, ඌන සේවා නියුක්තිය සහ දිගින් දිගටම පවතින දරිද්‍රතාව සමාජ ස්ථාවරත්වයට, ආර්ථිකයට සියලු දෙනා ඇතුළත් කරගැනීමට සහ ආයතන කෙරෙහි ඇති විශ්වාසයට තර්ජනයක් එල්ල කරයි. අර්ථවත් රැකියා නොමැති පරපුරක් යනු බලාපොරොත්තු, ගෞරවය සහ සමාජයට ඵලදායී ලෙස දායක වීමේ අවස්ථාව අහිමි වීමේ අවදානමකට මුහුණ දෙන පරපුරකි. අජේ බංගා අවධාරණය කළ වැදගත් කරුණක් වූයේ රැකියාවක් යනු සංඛ්‍යාලේඛනයක් පමණක් නොවන බවත්, එය පුද්ගල ගෞරවය සහ අනාගතයක් ගොඩනඟා ගැනීමේ හැකියාව නියෝජනය කරන බවත්ය.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ ක්‍රිස්ටලිනා ජෝර්ජියේවා (Kristalina Georgieva) ද කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) හේතුවෙන් ඇතිවන විපර්යාසකාරී බලපෑම් පිළිබඳව අවධානය යොමු කළාය. ඇය එය ශ්‍රම වෙළෙඳපොළ වෙත සෙමින් ළඟා වන සුනාමියකට සමාන කළාය. IMF ඇස්තමේන්තු අනුව ලොව පුරා රැකියාවලින් සියයට 40කට පමණ කෘත්‍රිම බුද්ධිය හේතුවෙන් බලපෑම් ඇති විය හැකිය. එම බලපෑම රැකියා වැඩිදියුණු කිරීම, පරිවර්තනය කිරීම හෝ රැකියා අහිමි වීම යන ආකාරවලින් සිදුවිය හැකිය. විශේෂයෙන්ම ශ්‍රම වෙළෙඳපොළට අලුතින් පිවිසෙන සහ පළමු රැකියාව අපේක්ෂා කරන තරුණයන් මෙම අවදානමට වඩාත් නිරාවරණය වී සිටිති.

මෙහි ප්‍රතිවිපාක ඉතා ගැඹුරුය. රජයන්ට තවදුරටත් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධනය, රාජ්‍ය මූල්‍ය ශේෂයන් හෝ ණය තිරසරභාවය මත පමණක් ආර්ථික සාර්ථකත්වය මැනිය නොහැකිය. මේවා අත්‍යවශ්‍ය සාධක වුවද, ප්‍රමාණවත් රැකියා නිර්මාණය නොකරන සහ දරිද්‍රතාව අඩු නොකරන ආර්ථික වර්ධනයක් සමාජය සහ රාජ්‍යය අතර පවතින ගිවිසුම වඩ වඩාත් අස්ථාවර තත්ත්වයකට පත් කළ හැකිය.

එබැවින් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල, ලෝක බැංකුව සහ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව තම සංවර්ධන උපායමාර්ගවල කේන්ද්‍රයට රැකියා නිර්මාණය, මානව ප්‍රාග්ධන සංවර්ධනය, තරුණ රැකියා නියුක්තිය සහ දරිද්‍රතාව අවම කිරීම යන කරුණු වඩාත් සමීපව ගෙන ආ යුතුය.

තාක්ෂණික ප්‍රකෝටිපතියන්ගේ වර්ධනය වන බලපෑම

සමහර විට ඊටත් වඩා ගැඹුරු වෙනසක් වන්නේ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රකෝටිපතියන් සහ පෞද්ගලික ප්‍රාග්ධනයේ බලපෑම වර්ධනය වීමයි. ගෝලීය තාක්ෂණික වේදිකා, කෘත්‍රිම බුද්ධි පද්ධති, ඩිජිටල් ගෙවීම් ජාල සහ අතිවිශාල පෞද්ගලික ධනයක් පාලනය කරන පුද්ගලයන්ට ගෝලීය ආර්ථික සාකච්ඡාවලට බලපෑම් කිරීමේ හැකියාව දිනෙන් දින වැඩි වෙමින් පවතී.

ඉලොන් මස්ක් (Elon Musk) වැනි ව්‍යවසායකයන් සහ බිල් ගේට්ස් (Bill Gates) වැනි පරිත්‍යාගශීලීන්ගේ ක්‍රියාකාරීත්වය මඟින් පුද්ගලික ධනය, තාක්ෂණය සහ පෞද්ගලික මුලපිරීම් සෞඛ්‍යය, අධ්‍යාපනය, බලශක්තිය, දේශගුණික විපර්යාස සහ ආර්ථික අවස්ථා පිළිබඳ ගෝලීය සංවාද හැඩගැස්විය හැකි ආකාරය පැහැදිලි වේ.

සමහර අවස්ථාවලදී මෙම පුද්ගලයන් සතු මූල්‍ය සම්පත් සහ තාක්ෂණික හැකියාවන් සමස්ත රටක සම්පත් හා සමාන මට්ටමකට ළඟා වේ. දේශසීමා ඉක්මවා ප්‍රාග්ධනය ඒකරාශී කිරීමට, තීරණ ගැනීමට සහ විසඳුම් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඔවුන්ට ඇති හැකියාව, බහුපාර්ශ්වික ආයතනවල සාම්ප්‍රදායික ක්‍රියාවලීන්ට වඩා සැලකිය යුතු වේගයකින් ක්‍රියාත්මක විය හැකිය. අනාගතයේ සංවර්ධන මූල්‍යකරණය තීරණය කිරීමේදී IMF, ලෝක බැංකුව සහ ADB මෙන්ම තාක්ෂණික ව්‍යවසායකයන් සහ පෞද්ගලික පරිත්‍යාගශීලීන්ද සමාන බලපෑමක් ඇති කරනු ඇත්ද..?

බහුපාර්ශ්වික සංවිධාන ඉදිරියේ ඇති අභියෝගය වන්නේ මෙම නව බලකේන්ද්‍ර සමඟ සම්බන්ධ වී ඔවුන්ගේ ප්‍රාග්ධනය හා තාක්ෂණික හැකියාවන් සංවර්ධනය සඳහා යොදාගැනීමත්, එම සංවර්ධනය සියලු දෙනා ඇතුළත් කරගන්නා, විනිවිදභාවයෙන් යුක්ත සහ වගවීම සහිත ක්‍රියාවලියක් බවට පත් කිරීමත්ය. සම්පත් වේගයෙන් ඒකරාශී කිරීමටත්, අඩු පිරිවැයකින් සහ අඩු නිලධාරිවාදී බාධාවලින් ප්‍රතිඵල ලබාදීමටත් පෞද්ගලික ධනයට ඇති හැකියාව, රාජ්‍ය ආයතන, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වගවීම සහ ජාතික ස්වෛරීභාවය වෙනුවට නොව, ඒවාට අනුපූරක විය යුතුය.

තාක්ෂණය - අවස්ථාවක් මෙන්ම තර්ජනයක් ද වේ

කෘත්‍රිම බුද්ධිය, ස්වයංක්‍රීයකරණය, ඩිජිටල් මුදල්, ජෛව තාක්ෂණය සහ සෞඛ්‍ය සේවාවේ දියුණුව ආර්ථිකයන් ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය, මිනිසුන් වැඩ කරන ආකාරය සහ ඔවුන් ජීවත් වන කාලය මූලික වශයෙන් වෙනස් කරනු ඇත.

මෑතකදී පැවති වාර්ෂික රැස්වීම්වලදී අජේ බංගා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන්හි කෘෂිකර්මාන්තය, සෞඛ්‍යය, අධ්‍යාපනය සහ කුඩා ව්‍යාපාරවල ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවීම සඳහා ප්‍රායෝගික හා දැරිය හැකි මිලකට ලබාගත හැකි කෘත්‍රිම බුද්ධි යෙදුම්වල ඇති විභවය ද අවධාරණය කළේය. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට මෙම පරිවර්තනයට සහභාගි වීමට නම් විශ්වාසදායක විදුලි සැපයුම, ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම්, සුදුසු කුසලතා සහ ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද අවශ්‍ය බව ක්‍රිස්ටලිනා ජෝර්ජියේවා පෙන්වා දුන්නාය.

කෙසේ වෙතත්, තාක්ෂණය බරපතළ අවදානම් ද මතු කරයි. සයිබර් ප්‍රහාර, ඩිජිටල් දුර්වලතා, දත්ත සුරක්ෂිතතාව සහ තාක්ෂණික බලය අතළොස්සක් අතර සංකේන්ද්‍රණය වීම හේතුවෙන් රජයන්, මූල්‍ය පද්ධති සහ බහුපාර්ශ්වික ආයතන නව ආකාරයේ පද්ධතිමය අවදානම්වලට නිරාවරණය විය හැකිය.

ඩිජිටල් වේදිකා සහ මූල්‍ය තාක්ෂණය සංවර්ධන ආධාර ජනතාව වෙත ළඟා වන ආකාරය මූලික වශයෙන් වෙනස් කළ හැකිය. මුදල් විවිධ නිලධාරිවාදී ස්ථර හරහා ගමන් කිරීම වෙනුවට, තාක්ෂණය මඟින් ඉලක්කගත අරමුදල්, ඩිජිටල් ගෙවීම්, සෞඛ්‍ය සේවා සහ අධ්‍යාපන අවස්ථා ඒවායේ සැබෑ ප්‍රතිලාභීන් වෙත වඩාත් සෘජුව ළඟා කරවිය හැකිය.

අර්බුද මතු වූ පසු ඒවාට ප්‍රතිචාර දැක්වීම පමණක් නොව, එවැනි පරිවර්තන සඳහා රටවල් කල්තියා සූදානම් කිරීමට ද මෙම ආයතන සහාය විය යුතුය. එසේම කෘත්‍රිම බුද්ධිය තාක්ෂණය හිමි පිරිස් සහ එයින් බැහැරව සිටින පිරිස් අතර පරතරය පුළුල් කරන මෙවලමක් නොව, නව අවස්ථා නිර්මාණය කරන මෙවලමක් බවට පත්වන බව ද ඔවුන් සහතික කළ යුතුය.

Gen Z පරපුර

ඊළඟ පරපුර සමඟ වෙනස් අපේක්ෂාවන් ද ඉදිරියට පැමිණෙනු ඇත. Gen Z පරපුර ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයේ, රජයන්හි සහ ආයතනවල නායකත්ව තනතුරු කරා පිවිසෙමින් සිටී. ඔවුන් ඩිජිටල් තාක්ෂණය සමඟ සමීපව සම්බන්ධ වී සිටින අතර, ගෝලීය සිදුවීම් පිළිබඳ දැනුවත්භාවයකින් යුක්තය. දේශගුණික විපර්යාස, අසමානතාව, සියලු දෙනා ඇතුළත් කරගැනීම සහ ආර්ථික අවස්ථා පිළිබඳව ද ඔවුහු වැඩි අවධානයක් යොමු කරති.

සාම්ප්‍රදායික නිලධාරිවාදය, මන්දගාමී තීරණ ගැනීම සහ ප්‍රායෝගික ප්‍රතිඵල ලබාදීමට අසමත් සංවර්ධන ආකෘති ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්න කිරීමට ලක්වනු ඇත. අධ්‍යාපන පද්ධති ද සහතිකපත්‍ර සහ සුදුසුකම් ලබාදීමෙන් ඔබ්බට ගොස් ප්‍රායෝගික කුසලතා, අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව, ව්‍යවසායකත්වය සහ ජීවිත කාලය පුරා අඛණ්ඩව ඉගෙනීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය. විශේෂයෙන්ම කෘත්‍රිම බුද්ධිය සාම්ප්‍රදායික ආරම්භක මට්ටමේ රැකියා වෙනස් කරන පසුබිමක, තරුණයන්ට පළමු රැකියාවක් ලබාගැනීම සඳහා මාර්ග නිර්මාණය කිරීමට රාජ්‍ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්වයන් තීරණාත්මක වනු ඇත.

ශ්‍රී ලංකාව

ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවලට මෙම පරිවර්තනය විශේෂයෙන් වැදගත් වේ. ආර්ථික ස්ථාවරකරණ වැඩසටහන්, ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම සහ යටිතල පහසුකම් සඳහා මූල්‍යකරණය ලබාදීමෙන් ඔබ්බට ගිය සහායක් රටවලට අවශ්‍ය වේ.

තරගකාරී කර්මාන්ත ගොඩනැඟීම, සෘජු විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය කරගැනීම, මානව ප්‍රාග්ධනය සංවර්ධනය කිරීම, දක්ෂතා සහිත පුද්ගලයන් රට තුළ රඳවාගැනීම සහ තිරසර රැකියා නිර්මාණය කිරීම සඳහා සහාය ලබාදිය යුතුය.

ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ අවසානයේදී වඩාත් යහපත් ජීවනෝපාය, දරිද්‍රතාව අඩුවීම සහ ජීවන තත්ත්වය ඉහළ යාම බවට පරිවර්තනය විය යුතුය. රාජ්‍ය මූල්‍ය විනය සහ සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය අත්‍යවශ්‍ය වුවද, ඒවා අවසාන අරමුණු බවට පත් නොවී ඵලදායී ආයෝජන සහ සියලු දෙනාට ප්‍රතිලාභ ලැබෙන ආර්ථික වර්ධනයක් සඳහා පදනමක් විය යුතුය.

අනාගතය

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල, ලෝක බැංකුව සහ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව වඩාත් නම්‍යශීලී මූල්‍යකරණ ක්‍රමවේද, කඩිනම් ව්‍යාපෘති අනුමත කිරීමේ ක්‍රියාවලීන්, ශක්තිමත් පෞද්ගලික අංශයේ හවුල්කාරිත්වයන් සහ මැනිය හැකි සංවර්ධන ප්‍රතිඵල පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ යුතුය.

රාජ්‍ය ණය අවදානම්, දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් ඇතිවන කම්පන, තාක්ෂණික විපර්යාස සහ ජනගහනමය පීඩනයන් කල්තියා හඳුනාගැනීමේදී ඔවුන් වඩාත් ක්‍රියාකාරී විය යුතුය. එසේම එකිනෙකා සමඟ වඩාත් සමීපව සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීම, ආයතනික කාර්යයන්හි අනවශ්‍ය පුනරාවර්තනය අවම කිරීම සහ පුද්ගලික ප්‍රාග්ධනය, පරිත්‍යාගශීලීත්වය සහ තාක්ෂණය උපයෝගී කරගනිමින් පුළුල් පරිමාණයෙන් සංවර්ධන ප්‍රතිඵල ලබාදීම ද අවශ්‍ය වේ.

2030 වසරේ ලෝකය, බ්‍රෙටන් වුඩ්ස් ආයතන (Bretton Woods Institutions) සැලසුම් කළ 1944 වසරේ ලෝකය හෝ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව ස්ථාපිත කළ 1966 වසරේ ලෝකය නොවනු ඇත. එක්සත් ජනපදයේ මධ්‍ය කාලීන මැතිවරණ අවසන් වී ඇති මේ මොහොතේ, ලෝකයේ අවධානය මෙම වඩාත් පුළුල් ව්‍යුහාත්මක අභියෝග වෙත නැවත යොමු විය යුතුය.

පැරණි ලෝක පර්යාය හැඩගැස්වීමට දායක වූ මෙම ආයතන දැන් නව ලෝක පර්යාය හැඩගැස්වීමට ද දායක විය යුතුය. ඔවුන් ඉදිරියේ ඇති විශාලතම අභියෝගය තවදුරටත් සංවර්ධනය සඳහා මූල්‍ය පහසුකම් සැපයීම පමණක් නොවේ. ආර්ථික වර්ධනය රැකියා නිර්මාණය කරන බවත්, තාක්ෂණය නව අවස්ථා පුළුල් කරන බවත්, සයිබර් අවදානම් කළමනාකරණය කිරීමට රටවලට හැකියාව ඇති බවත්, දරිද්‍රතාව අඩු වන බවත්, ඊළඟ පරපුරට ගෝලීය ආර්ථිකය තුළ අර්ථවත් ස්ථානයක් හිමි වන බවත් සහතික කිරීමයි.

ඊළඟ පරපුර ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල, ලෝක බැංකුව සහ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව පිළිබඳ විනිශ්චය කරනු ඇත්තේ ඔවුන් ණය අර්බුද කළමනාකරණය කරන ආකාරය හෝ බෙදාහරින සංවර්ධන මූල්‍ය ප්‍රමාණය අනුව පමණක් නොවේ. රැකියා නිර්මාණය කිරීමට, දරිද්‍රතාව අවම කිරීමට, පෘථිවිය ආරක්ෂා කිරීමට සහ වඩාත් සාධාරණ අනාගතයක් උදා කිරීමට ඔවුන්ට හැකි වූයේද යන්න මතය.

ඔවුන්ගේ සාර්ථකත්වය මැනීමේ අවසාන නිර්ණායකය විය යුත්තේ ඔවුන් ණය ලෙස ලබාදෙන මුදල් ප්‍රමාණය නොව, මිනිසුන්ගේ ජීවිත කොපමණ ප්‍රමාණයක් පරිවර්තනය කිරීමට සහ ලෝකයේ ව්‍යසන හා යුද්ධ අවම කිරීමට ඔවුන් දායක වූයේද යන්නයි.

(දිනේෂ් වීරක්කොඩි)

ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර

  1. අජේ බංගා, ලෝක බැංකු සභාපති – 2026 වාර්ෂික රැස්වීම් පූර්ණ සැසිවාරයේදී කළ ප්‍රකාශය, 2026 ඔක්තෝබර්.

  2. ක්‍රිස්ටලිනා ජෝර්ජියේවා, IMF කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ – AI Will Transform the Global Economy. Let’s Make Sure It Benefits Humanity, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල, 2024 ජනවාරි.

  3. ලෝක බැංකු සමූහය – Small AI: More and Better Jobs, 2026 බැංකොක් වාර්ෂික රැස්වීම්.

  4. https://youtu.be/hIihN5By1C4?si=w3nId6CYhUgUc-

  5. https://multilateralism.sipa.columbia.edu/news/multilateralism-not-dead-its-future-depends-how-knowledge-travels

ලියන ලද්දේ Administratorයාවත්කාලීන කළේ කියවීමට මිනිත්තු 9
බෙදාගන්න
නව ලෝක පර්යාය හමුවේ IMF, ලෝක බැංකුව සහ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව අලුතින් හැඩගැසිය යුතුයි | Lanka Newsweek