ජනතාවාදය මූලධර්ම විරල දෘෂ්ටිවාදයක් ලෙස - දාර්ශනික මූලයන්, ගෝලීය ප්‍රකාශන සහ ශ්‍රී ලංකාවේ අද්‍යතන තත්ත්වය ඔස්සේ අනාගත පුරෝකථනයක්. 

"The health of a democratic society may be measured by the quality of functions performed by private citizens." - Alexis de Tocquevile, Democracy in America, 1835

Written By Deshapriya Nanayakara

ජනප්‍රියවාදය (populism) යනු "පොදු ජනතාවගේ" (the common people) අදහස අවධාරණය කරන විවිධ දේශපාලන ස්ථාවරයන් සඳහා තරඟකාරී සංකල්පයක් (contested concept) වන අතර, බොහෝ විට එය ප්‍රත්‍යක්ෂ හෝ සංජානනීය ප්‍රභූ පැලැන්තියකට (perceived elite) ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ. එය බොහෝ විට සංස්ථාපිත විරෝධී (anti-establishment) සහ දේශපාලන විරෝධී හැඟීම් (anti-political sentiment) සමඟ සම්බන්ධ වේ.

සාරාංශය.

ජනතාවාදය යනු සමාජය "පිරිසිදු ජනතාව" (the pure people) සහ "දූෂිත ප්‍රභූ පන්තිය" (the corrupt elite) ලෙස ප්‍රතිවිරුද්ධ කඳවුරු දෙකකට බෙදන මූලධර්ම විරල දෘෂ්ටිවාදයකි (thin-centered ideology). එහි සදාචාර බලය ලැබෙන්නේ ජනතා පරමාධිපත්‍යය (popular sovereignty) පිළිබඳ ප්‍රකාශවලිනි. මෙම ලිපිය ජනතාවාදයේ දාර්ශනික පසුබිම සොයා බලයි. එහි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී (democratic) සහ අධිකාරීවාදී (authoritarian) ප්‍රභේද සිතියම් ගත කරයි. 2022 න් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ තත්ත්වය ගෝලීය අවස්ථා සමඟ සසඳා ඉදිරි දේශපාලන ගමන් මඟ පුරෝකථනය කරයි.

අර්නෙස්ටෝ ලැක්ලාවු (Ernesto Laclau) ගේ ප්‍රකාශනවාදී න්‍යාය, කාල් ෂ්මිට් (Carl Schmitt) ගේ මිතුරු සතුරු වෙන්කිරීම (friend-enemy distinction) සහ රූසෝ (Rousseau) ගේ පොදු කැමැත්ත (general will) යන සංකල්ප භාවිතයෙන් පෙන්වා දෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාව දෙමුහුන් ජනතාවාදී මොහොතක (populist moment) සිටින බවය. එය ආර්ථික වශයෙන් යළි බෙදාහැරීම් (redistribution) ඉල්ලා සිටියත් ආයතනික වශයෙන් දුර්වල බැවින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අලුත් වීමකට හෝ අධිකාරීවාදී තහවුරු වීමකට (authoritarian consolidation) ඉඩ විවර කරයි.

1. සංකල්පීය සහ දාර්ශනික පදනම

1.1 මූලධර්ම විරල හරය

දේශපාලන විද්‍යාඥ කැස් මුඩේ (Cas Mudde) ට අනුව ජනතාවාදය සමාජය සමජාතීය සහ ප්‍රතිවිරුද්ධ කණ්ඩායම් දෙකකට වෙන් කරයි. එනම් පිරිසිදු ජනතාව සහ දූෂිත ප්‍රභූ පන්තියය. එය මූලධර්ම විරල දෘෂ්ටිවාදයක් වන නිසා ආර්ථිකය හෝ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය පිළිබඳ සම්පූර්ණ වැඩසටහනක් එයට නැත. එබැවින් වාමාංශික සමාජවාදය (left-socialism), දක්ෂිණාංශික ජාතිකවාදය (right-nationalism) හෝ තාක්ෂණික පාලනය (technocracy) වැනි මූලධර්ම ඝන දෘෂ්ටිවාද (thick ideologies) සමඟ බැඳී ක්‍රියාත්මක වේ.

1.1.1 නියෝජන හිඟය: ජනතාවාදයේ පූර්ව කොන්දේසිය

ජනතාවාදය මතු වීමට මූලික ව්‍යුහාත්මක හේතුව "නියෝජන හිඟය" (representation deficit) යි. පීටර් මේර් (Peter Mair) ගේ "හිස් වන දේශපාලනය" (Ruling the Void, 2013) නිබන්ධනයට අනුව, දේශපාලන පක්ෂ පුරවැසියන් නියෝජනය කරන ආයතනවල සිට රාජ්‍යය පාලනය කරන ආයතන බවට පරිවර්තනය වූ විට මෙම හිඟය උග්‍ර වේ. එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ පුරවැසියා සහ රාජ්‍යය අතර නියෝජන දාමය (chain of representation) බිඳ වැටීමයි.

නියෝජන හිඟය මානයන් තුනකින් විද්‍යමාන වේ. පළමුව, ආර්ථික නියෝජන හිඟය: විරැකියාව, උද්ධමනය (inflation), අසමානතාවය වැනි ජනතාවගේ ද්‍රව්‍යමය වේදනාවන්ට දේශපාලන ක්‍රමයෙන් ප්‍රතිචාර නොලැබීම. දෙවනුව, සදාචාර නියෝජන හිඟය: දූෂණය (corruption), ඥාති සංග්‍රහය (nepotism), වගවීමේ ඌනතාවය පිළිබඳ ජනතා කෝපය ආයතනිකව ආමන්ත්‍රණය නොවීම. තෙවනුව, සහභාගීත්ව නියෝජන හිඟය: ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයේ දී පුරවැසියාට අර්ථවත් ලෙස බලපෑම් කළ නොහැකි වීම සහ චැන්ටල් මූෆ් (Chantal Mouffe) හඳුන්වන "ආගෝනික බහුත්වවාදය" (agonistic pluralism) නොහොත් නීත්‍යානුකූල දේශපාලන ගැටුම සඳහා අවකාශය ඇහිරීම.

මෙම හිඟය දිගුකාලීනව පැවතීමෙන් ජනතාවට දැනෙන්නේ "මෙම ක්‍රමය අපගේ නෙවෙයි" යන පරාරෝපණය (alienation) යි. ජනතාවාදය යනු මෙම නියෝජන හිඟය නම් වූ ව්‍යුහාත්මක රෝගයේ රෝග ලක්ෂණයකි (symptom). 2022 අරගලය (Aragalaya) ශ්‍රී ලංකාවේ දශක ගණනාවක් තිස්සේ පැවති නියෝජන හිඟයේ විදාරණයකි.

1.2 දාර්ශනික පෙළපත

ජනතාවාදයේ ආකර්ෂණය පැහැදිලි කරන සම්ප්‍රදායන් ත්‍රිත්වයකි.

1.2.1 රූසෝ (Rousseau) ගේ පොදු කැමැත්ත (general will) යන සංකල්පය. ජනතාවගේ ඒකාබද්ධ කැමැත්ත ආයතනවලට පෙර පවතී යන අදහස පාර්ලිමේන්තුව, අධිකරණය සහ මාධ්‍ය කෙරෙහි ජනතාවාදී සතුරුකම සාධාරණීකරණය කරයි. නායකයා එම කැමැත්ත සෘජුවම මූර්තිමත් (embody) කරන බව කියයි.

1.2.2 කාල් ෂ්මිට් (Carl Schmitt) ගේ මිතුරු සතුරු වෙන්කිරීම (friend-enemy distinction). ෂ්මිට්ට අනුව දේශපාලනය නිර්වචනය වන්නේ පැවැත්ම පිළිබඳ ප්‍රතිවිරෝධයෙනි. ජනතාවාදය මෙම ද්විකෝටිකය (binary) සදාචාරවත් කරයි. ප්‍රභූන් ජාතියේ සතුරන් ලෙස නම් කරයි.

1.2.3 අර්නෙස්ටෝ ලැක්ලාවු (Ernesto Laclau) ගේ හිස් සංඥාර්ථය (empty signifier). ලැක්ලාවු තර්ක කළේ ජනතාවාදය යනු පූර්ව-නිර්මිත "ජනතාවක්" විසින් කරන දේශපාලනයක් නොව, ඉටු නොවූ ඉල්ලීම් දාමයක් (chain of unmet demands) හරහා "ජනතාව" නිර්මාණය කරන දේශපාලන තර්කයක් (political logic) බවයි. විසිරුණු, විෂමජාතීය දුක්ගැනවිලි පොදු සතුරෙකුට එරෙහිව සමකරණ දාමයකට (chain of equivalence) අමුණනු ලැබේ. මෙම සමස්ත දාමයම නියෝජනය කිරීමට "හිස් සංඥාර්ථයක්" මතුවේ. උදා: 2022 දී "අරගලය" හෝ "ක්‍රම වෙනස". මේවාට ස්ථිර, තාක්ෂණික අර්ථයක් නැති තරමට හිස් නිසාම, සියලු පීඩිත කණ්ඩායම්වලට තම තමන්ගේ බලාපොරොත්තු ඒ තුළට ආරෝපණය කළ හැකිය. ප්‍රභාමත් නායකයාගේ කාර්යය වන්නේ මෙම හිස් සංඥාර්ථය තම ව්‍යාපාරය තුළ මූර්තිමත් කර, විසිරුණු හඬවල් "ජනතාව" නම් ඒකීය දේශපාලන අනන්‍යතාවක් බවට පරිවර්තනය කිරීමයි.

එබැවින් ජනතාවාදය සහජයෙන්ම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී හෝ අධිකාරීවාදී නොවේ. එය මූලධර්ම විරල බැවින් එහි ගමන් මඟ තීරණය වන්නේ එය අල්ලා ගන්නා ආයතන සහ බහුත්වවාදය (pluralism) ඉතිරි වේද යන්න මතය.

2. ඓතිහාසික වර්ගීකරණය: ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිසංස්කරණය එදිරිව අධිකාරීවාදී තහවුරු කිරීම

2.1 ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතාවාදය

1892 එක්සත් ජනපදයේ ජනතා පක්ෂය (People's Party) ප්‍රගතිශීලී බද්ද (progressive tax), සෙනෙට් සභිකයන් සෘජුව තෝරා ගැනීම සහ ජනමත විමසුම් (referenda) ඉල්ලා සිටියේය. ඒ ඉල්ලීම් බොහොමයක් පසුව නීතිගත වූ අතර ලිබරල් සම්මතයන් (liberal norms) බිඳ නොදමා සහභාගීත්වය පුළුල් කළ හැකි බව පෙන්වීය. ස්කැන්ඩිනේවියානු සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය (Scandinavian social democracy) සහ විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ ලතින් ඇමරිකානු සංවර්ධනවාදය (Latin American developmentalism) තුළ ද සමාන තර්ක දක්නට ලැබේ.

2.2 අධිකාරීවාදී ජනතාවාදය

සමකාලීන අවස්ථා එම තර්කය ආපසු හරවයි. ජුවාන් පෙරොන් (Juan Perón), හියුගෝ චාවේස් (Hugo Chávez), වික්ටර් ඕර්බාන් (Viktor Orbán) සහ රිසෙප් තායිප් එර්දොවාන් (Recep Tayyip Erdoğan) වැනි නායකයන් ජනමතය (plebiscite) භාවිතා කර තම බලය තහවුරු කර ගැනීමට පක්ෂ සහ අධිකරණ දුර්වල කළහ. ප්‍රධාන ලක්ෂණ ත්‍රිත්වයකි.

2.2.1 බලය පුද්ගලීකරණය කිරීම (personalization of power). මැතිවරණ භාවිතා වන්නේ වැඩසටහන් අතර තීරණයට නොව නායකයාගේ බලය තහවුරු කිරීමටය.

2.2.2 ව්‍යවස්ථාමය දෘඪ ක්‍රීඩාව (constitutional hardball). සුපිරි බහුතර (supermajority) භාවිතයෙන් බහුතරය ස්ථිර කිරීමට නීති නැවත ලියයි.

2.2.3 කොන් කිරීම (scapegoating). ආන්තික කණ්ඩායම් හෝ විදේශ නියෝජිතයන් (foreign agents) ප්‍රතිපත්ති අසාර්ථකත්වයට හේතුව ලෙස නම් කරයි.

ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් (Donald Trump) ගේ 2017 සිට 2021 දක්වා සහ 2025 න් පසු පරිපාලන තුළ ද මෙම ආකෘතියේ අංග දක්නට ලැබුණි. මාධ්‍යයට පහර දීම, පක්ෂපාතිත්ව පරීක්ෂණ (loyalty tests) සහ සැබෑ ඇමරිකානුවන් (real Americans) නියෝජනය කරන බවට ප්‍රකාශ කිරීම ඒ අතර වේ.

3. ශ්‍රී ලංකාව 2022 සිට 2026: ජනතාවාදී හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් (populist inflection point)

3.1 ව්‍යුහාත්මක ධාවක

2022 අරගලය (Aragalaya) ආර්ථික සහ සදාචාරාත්මක දුක්ගැනවිලි ඒකාබද්ධ කළේය. සියයට පනහක උද්ධමනය (inflation), ඉන්ධන පෝලිම් සහ ඥාති සංග්‍රහය (nepotism) පිළිබඳ සංජානනය එයට හේතු විය. ලැක්ලාවුට අනුව මෙම ඉටු නොවූ ඉල්ලීම් නව ජනතාවක් නිර්මාණය කළේය. එනම් චෞර්යලාලසාව (kleptomania) පිළිබඳ සැළසුම් වූ උද්ඝෝෂණය පොදු ජනතා ඒකරාශි වීමක් දක්වා පැතිරී උතුරා විහිදී ප්‍රචන්ඩකාරි විය. 2024 දී බහුතරයේ ජයග්‍රහණය දූෂණ විරෝධය (anti-corruption) සහ සුභසාධන ව්‍යාප්තිය (welfare expansion) මත ගොඩනැගුණු වාමාංශික ජනතාවාදී (left-populist) ඉදිරි ගමනක් නිරූපණය කළේය.

3.2 ගෝලීය රටා සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ සංසන්දනය.

ජනතාවාදයේ (Populism) ප්‍රභේද ද්වයෙකි: වාමාංශික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී (left-democratic) සහ අධිකාරීවාදී (authoritarian). 2024 සිට 2026 දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ අද්‍යතන දර්ශක (indicators) පෙන්වන්නේ මෙම ප්‍රභේද දෙකේම ලක්ෂණ මිශ්‍ර වන දෙමුහුන් තත්ත්වයක් බවයි.

3.2.1 ප්‍රභූන්ගේ නිර්වචනය (Definition of the Elite).

වාමාංශික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතාවාදයේ දී, "ප්‍රභූන්" ලෙස හඳුනාගන්නේ ආර්ථික බලය කේන්ද්‍ර කරගත් මූල්‍ය ඒකාධිකාර (financial trusts), විශාල ව්‍යාපාරික කල්ලි සහ ඔවුන්ට සේවය කරන දේශපාලන යාන්ත්‍රණ (political machines) ය.

අධිකාරීවාදී ජනතාවාදයේ දී, "ප්‍රභූන්" ලෙස නම් කරන්නේ ජනතා පරමාධිපත්‍යයට (popular sovereignty) සීමා පනවන, තෝරා නොගත් ආයතනයි: එනම් විධායක බලය පාලනය කරන ස්වාධීන අධිකරණය (independent judiciary), ස්වාධීන මාධ්‍ය (media) සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන (NGOs). මෙම ආයතන ජනතාවගේ සෘජු කැමැත්තට බාධා කරන "ප්‍රභූ කුමන්ත්‍රණයේ" (elite conspiracy) කොටස් ලෙස නිරූපණය කෙරේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ 2024-2026 කාලය තුළ දේශපාලන කතිකාවතේ ප්‍රධාන වශයෙන් ඉලක්ක වන්නේ බලගතු දේශපාලන පවුල් ජාල (political family networks), ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) සමඟ බැඳුණු නව-ලිබරල් ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයන් සහ අකාර්යක්ෂම රාජ්‍ය ව්‍යවසාය (SOE) කළමනාකරණ ව්‍යුහයන්ය. මෙය හැනා ඇරන්ට් (Hannah Arendt) පෙන්වා දුන් "ප්‍රභූන් යනු ජනතාවගෙන් වී, ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් නියෝජනය නොකරන සුළුතරයක්" යන තත්ත්වයට සමීප ව්‍යුහාත්මක ඉලක්කගත කිරීමකි. එබැවින් මෙය වාමාංශික ජනතාවාදී ආකෘතියට සමීප වේ.

3.2.2 බලමුලු ගැන්වීමේ සංවිධානාත්මක ආකෘතිය (Organizational Model of Mobilization)_

වාමාංශික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආකෘතිය බලය ගොඩනගන්නේ තිරස්, ආයතනික මාර්ග හරහාය. ප්‍රධාන වාහක වන්නේ වෘත්තීය සමිති (unions), සමූපකාර (cooperatives), කාන්තා සංවිධාන (women's organizations), ගොවි සමිති සහ ප්‍රාදේශීය මට්ටමේ ජනමත විමසුම් (referenda) ය.

අධිකාරීවාදී ආකෘතිය බලය ගොඩනගන්නේ සිරස්, ප්‍රභාමත් සම්බන්ධතා හරහාය. ප්‍රධාන වාහක වන්නේ මහා ජන රැලි (mass rallies), නායක කේන්ද්‍රීය සමාජ මාධ්‍ය (social media) ව්‍යාපාර සහ නායකයාගේ බලය තහවුරු කරන ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ (constitutional reform) පිළිබඳ ජනමතයයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ අද්‍යතන බලමුලු ගැන්වීම මෙම ආකෘති දෙකේම මිශ්‍රණයක් පෙන්වයි:

3.2.2.1 ඩිජිටල් ආකෘති (Digital Models): TikTok, Facebook, YouTube සහ WhatsApp හරහා X පරම්පරාව (Generation X), Y පරම්පරාව (Millennials) සහ Z පරම්පරාව (Generation Z) ඉලක්ක කරගත් සෘජු සන්නිවේදනය. සාම්ප්‍රදායික මාධ්‍ය මගහැර නායකයා සහ පුරවැසියා අතර මැදිහත්කරුවන් රහිත (unmediated) සම්බන්ධයක් ගොඩනැගීම.

3.2.2.2 පරම්පරාගත බලමුලු ගැන්වීම (Generational Mobilization): X පරම්පරාවේ ආර්ථික ආරක්ෂාව පිළිබඳ කනස්සල්ල, Y පරම්පරාවේ රැකියා සහ නිවාස අර්බුදය, සහ Z/Alpha පරම්පරාවේ දේශගුණය හා අනාගතය පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාවය යන තේමා තුනම "ක්‍රම වෙනස" (system change) නම් හිස් සංඥාර්ථය (empty signifier) යටතේ ඒකාබද්ධ කිරීම.

3.2.2.3 ස්ත්‍රී සහ ප්‍රජා මූලික සංවිධාන (Women & Community-based Organizations): ගෘහ ආර්ථිකයේ බර දරන කාන්තාවන්, ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ණය ගැටලුවලට මුහුණ දෙන කාන්තා කණ්ඩායම් සහ ප්‍රජා මට්ටමේ ස්වයං-උදව් කණ්ඩායම් (self-help groups) දේශපාලන බලවේගයක් ලෙස බලමුලු ගැන්වීම. මෙය සාම්ප්‍රදායික වෘත්තීය සමිති ආකෘතියට ඔබ්බට ගිය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ලක්ෂණයකි.

3.2.3 ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිමය දිශානතිය (Economic Policy Orientation)_

වාමාංශික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනතාවාදය යෝජනා කරන්නේ යළි බෙදාහැරීමේ (redistributive) ප්‍රතිපත්ති ය: ප්‍රගතිශීලී බදු ක්‍රම (progressive taxation), ධන බදු (wealth tax) සහ ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ (land reform).

අධිකාරීවාදී ජනතාවාදය බොහෝ විට ගජමිතුරු ධනවාදය (crony capitalism) සහ සේවාදායකවාදය (clientelism) වෙත නැඹුරු වන අතර, දූෂණ විරෝධය වරණාත්මකව දේශපාලන ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව භාවිතා කරයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ අද්‍යතන කතිකාවත ප්‍රධාන වශයෙන් වාමාංශික ජනතාවාදීය. ධන බදු යෝජනා, ශක්තිමත් දූෂණ විරෝධී කොමිෂන් (anti-corruption commissions) සහ රාජ්‍ය ව්‍යවසාය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම (SOE restructuring) ජාතික න්‍යාය පත්‍රයේ ඉදිරියට පැමිණ ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී විධායක බලය කේන්ද්‍රගත වීමේ අවදානම අධිකාරීවාදී ලක්ෂණයක් ලෙස මතු විය හැකිය.

3.3 ශ්‍රී ලංකා අවස්ථාවේ දාර්ශනික ආතතීන්.

3.3.1 රූසෝගේ පොරොන්දුව එදිරිව ෂ්මිට්ගේ පෙළඹවීම. බොහෝ ප්‍රචලිත ක්‍රියාදාමය වී ඇත්තේ වාගාලංකාරය ජනතා පරමාධිපත්‍යය (People's sovereignty) ඉදිරිපත් කර වේගවත් දූෂණ විරෝධී නීති සාධාරණීකරණය කිරීමයි. අධිකරණය ඒවා අවලංගු කළහොත් ෂ්මිට්ගේ තර්කයට අනුව විනිසුරුවන් ප්‍රභූ සතුරන් ලෙස නම් කළ හැකිය.

3.3.2 හිස් සංඥාර්ථ ගැටලුව (empty signifier problem). ක්‍රම වෙනස (system change) 2022 දී සිසුන්, ගොවීන් සහ මධ්‍යම පන්තිය (middle class) එක්සත් කළේය. පාලනයට ප්‍රතිපත්තිමය නිශ්චිතභාවය (policy specificity) අවශ්‍යය. ලබාදීම අසාර්ථක වුවහොත් ඛණ්ඩනය වී ජාතිය (ethnicity) වෙනුවට පන්තිය (class) ආදේශ කරන දක්ෂිණාංශික ජාතිකවාදී ජනතාවාදයට ඉඩ විවර වේ.

3.3.3 ජේ එස් මිල් (J.S. Mill) ගේ ලිබරල් අනතුරු ඇඟවීම. බහුතරයේ ඒකාධිපතිත්වය (tyranny of the majority) ප්‍රභූ පාලනය තරම්ම භයානක බව මිල් අනතුරු ඇඟවීය. ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික බහුත්වය (ethnic pluralism) නිසා සහසම්මත ආරක්ෂණ (consociational safeguards) නොමැතිව බහුතරවාදී ජනතාවාදය (majoritarian populism) විශේෂයෙන් අවදානම් සහගතය.

4. නිගමනය

ජනතාවාදය ගැලවුම්කරුවෙකු (saviour) ද නොවේ, විනාශකාරී අවතාරයක් (spectre) ද නොවේ. එය පවතින දේශපාලන ක්‍රමයේ නියෝජන හිඟය (representation deficit) පෙන්වන රෝග ලක්ෂණයකි (symptom).

ශ්‍රී ලංකාවේ අද්‍යතන දේශපාලන මොහොතට ලක්ෂණ දෙකක් එකවර පිවිස තිබේ. එක පැත්තකින් 1890 ගණන්වල එක්සත් ජනපදයේ (USA) දක්නට ලැබුණු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිසංස්කරණ (democratic reform) සඳහා වූ ජනතා ශක්තියය. අනෙක් පැත්තෙන් 2010 ගණන්වල හංගේරියාවේ (Hungary) දක්නට ලැබුණු ආයතනික පසුබෑමේ (institutional backsliding) අවදානමය.

එබැවින් අද්‍යතන තත්ත්වයේ අවසාන ප්‍රතිඵලය තීරණය වන්නේ එක් තීරණාත්මක සාධකයක් මතය. "ජනතාව" යන සංකල්පය විවෘත, බහුත්වවාදී කාණ්ඩයක් (open, plural category) ලෙස පවතීද, නැතහොත් එය තනි ජනවාර්ගික හෝ පක්ෂග්‍රාහී ඒකලිතයක් (monolith) බවට දැඩි වේද යන්නයි.

මෙයට විසඳුම සරල "ජනතාවාද විරෝධය" (anti-populism) නොවේ. සැබෑ ආරක්ෂාව ලැබෙන්නේ ජනතා ශක්තිය ප්‍රභාමත් ජනමත විමසුමක් (plebiscite) වෙත නොව, ක්‍රමානුකූල ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රතිසංස්කරණයක් (constitutional reform) වෙත යොමු කරන ප්‍රතිචාරාත්මක ආයතන (responsive institutions) ගොඩනැගීමෙනි.

එනයින්, උක්ත ජාතික අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් උගත්, බුද්ධිමත්, ගෝලීය දැනුමෙන් පරිණත, අනාගතය පුරෝකථනය කරමින් ව්‍යවස්ථාමය සහ නෛතික නව්‍යකරණය (legal innovation) පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තිමය අවබෝධය ඇති නායකයන්ට පමණක් මෙම මොහොත මෙහෙයවිය හැකිය යනු, හේගල් (Hegel) ගේ "ඉතිහාසයේ කපටිකම" (Cunning of Reason) මෙන් ගෝලීයව ජීවමාන අත්දැකීමකි. ප්‍රභාමත් සටන් පාඨයකින් (slogan) ඔබ්බට ගොස්, රාජ්‍යයේ සාරය (substance of the state) ගොඩනැගීමේ ඓතිහාසික වගකීම ඔවුන් සතුය.

(References) 1. Mudde, C. & Rovira Kaltwasser, C. Populism: A Very Short Introduction. Oxford, 2017. 2. Laclau, E. On Populist Reason. Verso, 2005. 3. Schmitt, C. The Concept of the Political. 1932. 4. Rousseau, J.J. The Social Contract. 1762. 5. Mill, J.S. On Liberty. 1859. 6. Mair, P. Ruling the Void: The Hollowing of Western Democracy. Verso, 2013. 7. Mouffe, C. For a Left Populism. Verso, 2018. 8. Arendt, H. The Origins of Totalitarianism. 1951. 9. Tocqueville, A. de. Democracy in America. 1835. 10. Müller, J.W. What Is Populism? University of Pennsylvania Press, 2016. 11. Hegel, G.W.F. Philosophy of Right. 1820. 12. Encyclopaedia Britannica. Populism.