එක පිට එක, ආණ්ඩුවට එරෙහි චෝදනා සතර දෙසින්

පසුගිය වසරකට වැඩි කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ මහා භාණ්ඩාගාරය දේශපාලන බලපෑම් යටතේ පාලනය වී ඇති බවට බරපතල චෝදනා ඉදිරිපත් වෙමින් පවතී. මෙම චෝදනා අනුව, භාණ්ඩාගාරයේ දක්ෂ හා පළපුරුදු නිලධාරීන්ට ස්ථාන මාරුවීම් ලබාදී, ලිපිකරුවාගේ සිට මුදල් ලේකම්වරයා දක්වා සියලුම පත්වීම් දේශපාලන පක්ෂපාතීත්වය මත සිදු කර ඇති බව සඳහන් වේ.ජනාධිපති කාර්යාලයේ අතිරේක කාර්යභාරයක් දරන ලේකම්වරයෙකු විසින් භාණ්ඩාගාරයට පත්වන නිලධාරීන් තෝරාගැනීම සැලසුම්ගතව සිදු කර ඇති බවත්, එහි ප්‍රධාන සාධකය දේශපාලන පක්ෂපාතීත්වය බවත් මෙම විවේචනවල සඳහන්ය.

ජාත්‍යන්තර විවේචන සහ රටේ ප්‍රතිරූපය

මෙවැනි පාලන ක්‍රමවේදයන් හේතුවෙන් රටම අද වන්දිය ගෙවමින් සිටින බවත්, ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය මඟින්ද ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධයෙන් දැඩි විවේචන එල්ලවී ඇති බවත් පෙන්වා දෙන අතර  “මහා භාණ්ඩාගාරය බිඳ වැටී ඇත”, “ට්‍රෙෂරිය (treasury) කොල්ල කා ඇත”, “නැවතත් ණය ගෙවීම පැහැර හැර ඇති රාජ්‍යයක්” (technical default) යන අර්ථයන්ගෙන් යුත් ප්‍රකාශ ජාත්‍යන්තර වශයෙන් වාර්තා වන බව ද සඳහන් වේ.

 "ඕස්ට්‍රෙිලියානු ණය ගිණුම්" සහ මහ බැංකුවේ වගකීම

පරිගණක මුල්‍ය අපරාධ, හැකින් සහ ස්කෑම් පිළිබඳව ජනතාව දැනුවත් කරන ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව, තම යටතේ පැවති රාජ්‍ය ණය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ආරම්භ කර නඩත්තු කළ ‘ඕස්ට්‍රෙිලියානු ණය ගිණුම්’ තුළ සිදුව ඇති අක්‍රමිකතා පිළිබඳව රටට සහ පාර්ලිමේන්තුවට සත්‍යය හෙළි කළ යුතු බවට බලපෑම් එල්ල වේ. මෙම සිද්ධිය ‘පරිගණක අපරාධයක්’ ලෙස පමණක් පෙන්වා දීමට උත්සාහ කිරීම සත්‍යය විකෘති කිරීමක් බවත්, එය “පට්ටපල් බොරුවක්” බවත් විවේචකයන් පෙන්වා දෙති. අදාළ හොර ගිණුම ස්ථාපනය කර පවත්වාගෙන ගොස් ඇත්තේ මහා භාණ්ඩාගාරය සහ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව එක්ව බවටද චෝදනා පවතී.

“තාක්ෂණික ණය පැහැර හැරීම” පිළිබඳ ප්‍රශ්න

ශ්‍රී ලංකාව මේ වන විට “තාක්ෂණික වශයෙන් ණය ගෙවීම පැහැර හැර ඇති රාජ්‍යයක්” (technical default) බවට පත්වී ඇති බවටද චෝදනා මතුව ඇත. ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදල සහ ණය හිමියන් සමඟ ඇති එකඟතාවයන් අනුව ණය ගෙවීම් ප්‍රමාද කළ හැකි උපරිම කාලය දින 90ක් වන අතර, පසුගිය දෙසැම්බර් මාසයේ සිට දින 100 කට වැඩි කාලයක් ගතවී ඇති බව පෙන්වා දේ. 2022 අප්‍රේල් මාසයේ විදේශ සංචිත හිඟය හේතුවෙන් බංකොලොත්භාවය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසු, 2026 අප්‍රේල් වන විට නැවතත් සමාන තත්ත්වයකට පත්වී ඇති බවටද විවේචන එල්ල වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම තත්ත්වය රටට හෝ පාර්ලිමේන්තුවට නිල වශයෙන් දැනුම් දී නොමැති බව ද අවධාරණය කෙරේ.

විමර්ශන හා නීතිමය සීමා

මුදල් රෙගුලාසි අනුව, මෙම සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් සම්පූර්ණ විමර්ශනයක් අවසන් වන තුරු, අදාළ ණයකරුවන්ට නැවත ගෙවීම් කිරීම ද කළ නොහැකි බව ද සඳහන් වන අතර එමඟින් ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදල සහ ණය හිමියන් සමඟ ඇති එකඟතාවයන්ට බලපෑම් ඇති විය හැකි බැවින්, රජය වහා ක්‍රියාමාර්ග ගත යුතු බවද අවධාරණය වේ.

අභ්‍යන්තර විමර්ශන සහ ලේඛන වෙනස් කිරීමේ චෝදනා

මෙම සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් අභ්‍යන්තර පරීක්ෂණයක් සඳහා 2026 මාර්තු 24 දින “Technical Investigation Committee” යක් පත් කර තිබූ අතර, එය ඒ.එන්. හපුගල නියෝජ්‍ය භාණ්ඩාගාර ලේකම්වරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක විය. පසුව, එකම අංකය සහ දිනය යටතේම, ඒ.එන්. හපුගල සහ එස්.එස්. මුදලිගේ යන දෙදෙනාගේ සම සභාපතිත්වයෙන් වෙනත් කමිටුවක් පත් කළ බවට ලිපියක් නිකුත් කර ඇත. මෙම ලිපිය භාණ්ඩාගාර අංශ වෙත යොමු කර ඇත්තේ 2026 අප්‍රේල් 21 දින වන අතර, එය ‘ෆ්‍රී ලෝයර්ස්’ සංවිධානය විසින් කරුණු අනාවරණය කිරීමෙන් පසු ය. පෙර දිනයන් යටතේ ලේඛන සකස් කර ඇති බවටද චෝදනා පවතී. මෙම සිද්ධිය අනාවරණය වීමෙන් පසු සිද්ධියට අදාල ලේඛන, බලවත් අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරියක විසින් සිය භාරයට ගෙන ඇති බවද සඳහන් වේ.

නිලධාරීන්ට එරෙහි පියවර සහ ගැටලු

2026 අප්‍රේල් 10 දිනැති වාර්තාවක් පදනම් කරගෙන, අප්‍රේල් 17 දින ශ්‍රී ලංකා සැලසුම් සේවයේ සහ ගණකාධිකරණ සේවයේ නිලධාරීන් සිව් දෙනෙකුගේ සේවය අත්හිටුවා ඇත. එහෙත්, එම තීරණ සඳහා පදනම් වූ ලේඛන පසුව වෙනස් කර ඇති බවටද චෝදනා පවතී. විවේචකයන් පෙන්වා දෙන්නේ, මෙවැනි ක්‍රියාමාර්ග මඟින් මුල්‍ය අපරාධයේ මූලික විමර්ශනය විකෘති කර, සැබෑ වගකීම්වලින් පාර්ශවයන් ගැලවීමට අවස්ථාවක් සලසා දෙන බවයි.

 ප්‍රමාද වූ විමර්ශන

2025 සැප්තැම්බර් 7 දින සිදුවූ පරිගණක පද්ධතියට අනුචිත ප්‍රවේශයක් සම්බන්ධයෙන්, එය රහස් පොලීසිය වෙත වාර්තා කර ඇත්තේ 2026 අප්‍රේල් 21 දින පමණි. ඉන් පසු අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් අප්‍රේල් 25 දින භාණ්ඩාගාරයේ පරිගණක, ලැප්ටොප්, දුරකථන සහ අනෙකුත් උපකරණ අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත.

දේශපාලන ප්‍රතිචාර සහ විවේචන

මුදල් නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයා විසින් මෙම සිද්ධිය දේශපාලන වාසි සඳහා භාවිතා කර තිබේද යන්න සොයා බලන බව ප්‍රකාශ කර ඇති අතර, ඒ සම්බන්ධයෙන් ද විවේචන ඉදිරිපත් වේ.භාණ්ඩාගාරය පසුගිය මාස 12 කාලය තුළ දේශපාලන බලපෑම් යටතේ පාලනය වූ බවත්, වගකීම් පහළ මට්ටමේ නිලධාරීන් මත පැවරීමට උත්සාහයක් පවතින බවත් පෙන්වා දේ.

අමතර චෝදනා සහ ආයතනික දුර්වලතා

ප්‍රංශ ණයක් සම්බන්ධ ලේඛන ද අතුරුදන් වී ඇති බවට වාර්තා වන අතර, එය සම්බන්ධයෙන් ද සොයා බැලිය යුතු බවට දැඩි පීඩනයක් එල්ල වෙමින් පවතී. මහා භාණ්ඩාගාරයේ තොරතුරු තාක්ෂණ අංශයේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ධුරය 2025 සැප්තැම්බර් සිට පුරප්පාඩුව පවතින අතර, විදේශ සම්පත් සහ තීරුබදු ප්‍රතිපත්ති වැනි අංශවල ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්ට දේශපාලන හේතු මත ස්ථාන මාරුවීම් ලබාදී ඇත.

 මහ බැංකුවේ නිහඬභාවය

රාජ්‍ය ණය දෙපාර්තමේන්තුව 2026 ජනවාරි 1 සිට වසා දමා තිබුණද, අදාළ ගනුදෙනු සිදුව ඇත්තේ මහ බැංකුව සහ භාණ්ඩාගාරය එක්ව ක්‍රියාත්මක වූ කාලයකදීය.මෙම සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් මහ බැංකුව විසින් මෙතෙක් නිල ප්‍රකාශයක් නිකුත් කර නොමැති අතර, කිසිදු විමර්ශන ආයතනයකට පැමිණිලි කර නොමැති බවද චෝදනා එල්ල වේ.

 සාරාංශය 

* 2022 ආර්ථික අර්බුදයට හේතුව වූ අසාර්ථක රාජ්‍ය මුල්‍ය කළමනාකරණය නැවතත් මතු වන ලක්ෂණ දැක්වෙන බව විවේචකයන් පෙන්වා දෙති.
* 2022 අගෝස්තු පසුකාලීනව ඇති වූ ස්ථායීතාවය නැවතත් අභියෝගයට ලක්ව ඇති අතර, මේ වන විට මුදල් අමාත්‍යාංශය සහ මහ බැංකුව “නායකත්වයක් නොමැති තත්ත්වයකට” පත්ව ඇති බවට දැඩි විවේචන එල්ල වේ.
* එබැවින්, මෙම සියලු චෝදනා පිළිබඳව ස්වාධීන, පූර්ණ සහ විවෘත විමර්ශනයක් සිදු කර සත්‍යය රටට හෙළි කිරීම අත්‍යවශ්‍ය බව විශේෂඥයන් අවධාරණය කරති.